Stichting
Vrienden van Oud Hillegom

U bent hier: Home › Publicaties › VoetstAPPen - Hillegom: Bollendorp

Hillegom: Bollendorp

 

Routepunten

 

Routepunt 1

Station Hillegom

 

In 1900 werd op deze plaats het treinstation van Hillegom gebouwd. Behalve voor het personenvervoer had het ook een belangrijke rol als goederenstation voor de lokale bloembollenhandel. Tussen de beide sporen van de lijn werd een eilandperron aangelegd met een overkapping, wachtkamers en dienstgebouwen. Aan de westzijde kwam een goederenloods met spooremplacement.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het station gebruikt voor goederentransporten van de Duitse bezetter, waardoor het een doelwit voor geallieerde bombardementen werd. Omdat dit te gevaarlijk was, werd het station op 17 september 1944 voor personenvervoer gesloten. Na de oorlog stopten er alleen nog goederentreinen.

Het station werd in 1960 afgebroken. Het huidige station dateert van 2000. Dit nieuwe Station Hillegom werd op dezelfde locatie gebouwd als het oude. De rails waren na het opbreken van het eilandperron altijd op dezelfde plaats blijven liggen, waardoor het eenvoudig was om daar het nieuwe station te bouwen. Het eilandperron is via een grote loopbrug met liften bereikbaar.

 

 

Routepunt 2

Stationskoffiehuis

 

In 1901, een jaar nadat het station Hillegom aan het eind van de Stationsweg open ging, liet Adrianus Topper, bloemist en caféhouder, Uitspanning Stationskoffiehuis bouwen. Volgens de bouwtekeningen nog zonder serre, maar die zou er vrij snel bij worden gebouwd.

Het café wisselde verschillende malen van eigenaar tot in 1956 Nico Turkenburg en zijn vrouw Ria Turkenburg-Warmerdam het café eerst een paar jaar huurden en daarna kochten van Nico’s ouders. Het was niet alleen een stationskoffiehuis maar er was ook een hotel met vier kamers boven het café. Daar overnachtten veel vrachtwagenchauffeurs van de expeditiebedrijven bij het station. In 1987 werd Nico Turkenburg 65 jaar en werd het etablissement vóór de drukke bollentijd gesloten. De zaak is toen gewoon op slot gedraaid en ziet er vanbinnen nog precies zo uit als in 1987.

Tijdens Open Monumentendag 2014 is op verzoek van Stichting Vrienden van Oud Hillegom Uitspanning Stationskoffiehuis eenmalig geopend. De vele bezoekers waanden zich allemaal, voor even, ruim 25 jaar terug in de tijd.

 

 

Routepunt 3

De Alster

 

Villa De Alster is gebouwd in 1928 in opdracht van P. Topper, maar hij verkocht het huis al datzelfde jaar aan L.F. Preidel. Diens echtgenote kwam uit een streek in Noord-Duitsland, waar een zijrivier van de Elbe, de Alster stroomt en dat riviertje werd de naamgever van de villa.

De heer Preidel was directeur van Copex, de Coöperatie van Hillegomse Bloembollenexporteurs, die in 1921 werd opgericht. Dit expeditiebedrijf regelde voor de bloembollenexporteurs gezamenlijk de in- en uitvoer en de douanefaciliteiten. Deze coöperatie begon op de hoek van de Haven en de Wethouder Balverskade en is tegenwoordig gevestigd aan de Weerlaan.

Na de familie Preidel had het huis verschillende bewoners, waaronder de praktijk van tandarts M. Kersten. Veel Hillegommers kennen het pand daarvan. De villa heeft veel fraaie details, glas-in-lood en nog dezelfde paneelindeling van de plafonds als bij de bouw in 1928. Vanwege het goede, historisch verantwoorde onderhoud door de toenmalige bewoners werd in 2010 de Oorkonde van de Vrienden van Oud Hillegom aan De Alster toegekend.

 

 

Routepunt 4

De Zanderij van Six

 

Al in de zestiende eeuw waren grondeigenaren begonnen met de afzanding van de binnenduinen ten westen van Hillegom. Het zand werd door hen verkocht aan de steden en op de overgebleven ‘geestgronden’ begonnen boeren en tuinders graan, aardappelen, groenten en fruit te kweken. De familie Six nam het initiatief voor het afgraven van de duinen ten westen van de Hoofdstraat. Zo ontstond de Zanderij met het cultuurhistorisch waardevolle zanderijenlandschap met het kenmerkende slotenpatroon.

In de tweede helft van de negentiende eeuw verdrong de teelt van tulpen, hyacinten en andere bloembollen de groente- en fruitteelt in Hillegom. De grootschalige teelt kwam toen op gang doordat bollenreizigers steeds meer bloembollen in het buitenland verkochten. Daardoor steeg de vraag en kwam er steeds meer behoefte aan teeltgrond.

 

 

Routepunt 5

Kwekerij Veelzorg

 

Hier zie je een monumentale bollenschuur, waarvan er in de Bollenstreek meer dan duizend zijn geweest. Helaas zijn er nu nog maar zo’n 400 over, waarvan zo’n 80 in Hillegom. Bollenschuren zijn gebouwd om bloembollen in te drogen en bewaren. Maar eerst moeten na de oogst de losse velletjes en wortels van de bloembollen worden verwijderd; dat heet bollen pellen. Hiervan zie je ook een een foto op de app.

De meeste volwassen Hillegommers hebben als tiener in de zomervakantie bollen gepeld om zakgeld te verdienen. De gepelde bollen deed je in een bollenmand. Je werd per mand uitbetaald en dus stapelde je de bollen voorzichtig op in de mand. Helaas wist de schuurbaas dat ook, dus af en toe liep er wel iemand langs die even tegen je volle manden schopte. Dan zakten alle bollen naar beneden en moest je nog even doorpellen voordat de mand weer vol was. Maar na het bollen pellen was het vakantie vieren, dus dat was een goede stimulans!

 

 

Routepunt 6

Vrienden van Oud Hillegom

 

Je staat nu voor het voormalige kantoor van Kwekerij Veelzorg, onderdeel van bloembollenbedrijf Veldhuyzen van Zanten. Sinds 2018 is dit het onderkomen van Stichting Vrienden van Oud Hillegom. De vrijwilligers van de stichting hebben de beschikking over dit kantoorgebouw en over een deel van de Holkamer, die zie je achter het kantoor.

De stichting is in 1990 opgericht met als doel het behouden, zo nodig herstellen en verbeteren van natuur, landschap, woonomgeving, monumenten en beeldbepalende panden in Hillegom. Bovendien wil de stichting het besef bevorderen dat iedere Hillegommer hiervoor medeverantwoordelijk is.

Ongeveer 70 vrijwilligers vervullen allerlei taken bij De Vrienden en de stichting wordt gesteund door meer dan 1.100 donateurs. Daardoor kan veel worden gedaan om de Hillegomse geschiedenis te bewaren. De ontwikkeling van deze app VoetstAPPen is daarvan een voorbeeld. Maar ook organiseren de Vrienden wandelingen, fietstochten en exposities. Daarnaast publiceert de stichting het fullcolour tijdschrift Hangkouserieën, dat donateurs driemaal per jaar ontvangen als onderdeel van hun donateurschap.

 

 

Routepunt 7

Flora et Pomona

 

De kwekerswoning Flora et Pomona stamt uit 1875 en vier generaties Jonkheer hebben hier handel bedreven. Flora is de godin van de bloemen en Pomona is de godin van tuin en boomvruchten. Hieruit blijkt dat op de kwekerij van Jonkheer op de hierachter gelegen Zanderij aanvankelijk ook aardappelen en fruit werden geteeld. In de 20ste eeuw is het bedrijf overgegaan op de bloembollenteelt.

De woning is in 2008 onderscheiden met de Oorkonde van de Vrienden van Oud Hillegom omdat het pand in goede staat is onderhouden.

De grote bollenschuur naast het woonhuis stamt uit 1918. De Werkgroep Behoud en Herbestemming Bollenerfgoed, onderdeel van het CultuurHistorisch Genootschap Duin- en Bollenstreek heeft zich ingespannen voor behoud, maar de schuur zal binnenkort toch plaats moeten maken voor nieuwbouw.

 

 

Routepunt 8

Amerikabuurt

 

Hillegom groeide uit tot een van de belangrijkste bollendorpen in de regio. Vooral in de jaren 1900-1930 ontwikkelde het zich tot een echt bollendorp. Naarmate de welvaart in het bollenvak steeg, werden ook de woningen van bloembollenkwekers en -handelaren luxueuzer.

Voor het werk in de bollenbedrijven waren veel mensen nodig. Arbeiders van heinde en verre werden aangetrokken om op de ‘bloemisterijen’ en in de bollenschuren te werken. Langs de Loosterwegen, de Leidsestraat en nabij de kwekerijen kwamen rijtjes arbeiderswoningen, zoals het Kraaiennest en de Amerikabuurt. Toen die huisvesting onvoldoende was, richtte men rond 1920 de woningstichtingen Patrimonium en Goed Wonen op, om nieuwe arbeiderswoningen te bouwen.

Hier zijn we in de Piet Heinstraat, met arbeidershuizen uit het begin van de 20ste eeuw. Voorbij nummer 23 stond ooit de Kortenbachstraat, die bestond uit een rij huizen die dubbel bewoond waren, niet boven/beneden maar voorkant/achterkant. Dat is goed te zien op de foto die tijdens de afbraak genomen is.

 

 

Routepunt 9

Beukenhorst

 

Villa Beukenhorst is gebouwd op de grond van het voormalige landgoed Treslong. Dat landgoed liep ooit helemaal tot aan het Haarlemmermeer.

In de periode 1924-1929 werden langs de Weeresteinstraat villa’s gebouwd en op nummer 12 kwam in 1929 Beukenhorst.

 

In 1952 werd het nieuwe Treslong geopend. Daaromheen concentreerden zich steeds meer bloembollenorganisaties, die aanvankelijk allemaal kantoor hielden in Haarlem. Er was steeds meer ruimte nodig voor reclamemateriaal en het oog viel op villa Beukenhorst. Toen eind jaren ’60 het besluit viel om de Bloembollenbeurs helemaal naar Hillegom te verplaatsen, kwam Beukenhorst vrij.

De villa werd sindsdien verhuurd aan de Amerikaanse en Canadese Plantenziektekundige Dienst, die inspecties uitvoeren voor alle zendingen bloembollen en vaste planten die naar de VS en Canada worden verstuurd. Omdat deze Amerikaanse staatsambtenaren in een beveiligde ruimte moeten werken, werd Beukenhorst naar instructie van de Amerikaanse Ambassade voorzien van kogelwerende folie op het glas en kwam er een stalen deur in de gang voor de trap naar boven.

 

In 2013 werd de villa verkocht door de Koninklijke Handelsbond voor Boomkwekerij- en Bolproducten Anthos. De kopers restaureerden het pand en gaven Beukenhorst weer haar oorspronkelijke woonfunctie terug. Dat leidde tot de toekenning van de Oorkonde van de Vrienden van Oud Hillegom in 2015.

 

 

Routepunt 10

Treslong

 

Buitenplaats Treslong werd rond 1560 gebouwd in opdracht van de adellijke familie Bloys van Treslong, die in Hillegom kwam wonen. In 1858 kwam Treslong in handen van de familie Van Tets van Goudriaan. Zij lieten het huis uitbreiden en in neogotische stijl verbouwen.

Het kasteelachtige gebouw Treslong maakte in 1950 plaats voor de Bloembollenbeurs. Daar werden bloemen en bollen gekeurd en verhandeld. Aan de voorzijde was een restaurant dat uitkeek op een fraaie demonstratietuin, waar ‘het bollenvak’ zijn producten kon showen.

In de grote zaal van Treslong traden artiesten, orkesten en cabaretiers op, zoals Wim Kan en Wim Sonneveld. Ook werden er televisieprogramma’s opgenomen, zoals het circus Piste. Maar het toppunt van de ontvangst van sterren was toch wel op 5 juni 1964, toen The Beatles er een televisieoptreden gaven.

Het beursgebouw en Treslong werden in 2005 afgebroken. Nu is de branchevereniging van de bloembollensector KAVB hier gevestigd.

 

 

Routepunt 11

Beukenoord-Oostenhout

 

Villa Beukenoord–Oostenhout is in 1890 gebouwd als dubbel woonhuis voor de familie Van Waveren van de gelijknamige graanhandel. Opdrachtgever Adriaan van Waveren woonde in het rechterdeel, Oostenhout. Het linkerdeel, Beukenoord, werd bewoond door de schoonouders van Adriaan van Waveren.

Daarna werd Beukenoord woonhuis en huisartsenpraktijk. Oostenhout werd verbouwd tot bankgebouw, waaronder tot 2006 de ABN-Amrobank. In 2017 is het gebouw compleet gerestaureerd. Daarbij is aan de kant van de Sixlaan een aanbouw gemaakt voor de huisartsenpraktijk. Op de bovenverdieping zijn nu twee appartementen.

Op een steenworp afstand is de Van Waverenstraat, vernoemd naar deze illustere familie. In het routepunt “Zanderijlanen” is zicht op die straat. Je kunt de route daarnaartoe korter maken door over de stoep om villa Beukenoord-Oostenhout te lopen, rechtsaf de Sixlaan in.

 

 

Routepunt 12

Zanderijlanen

 

Je staat hier op een klein stukje van een historische wandelallee, een laan omzoomd door bomen, waar het vroeger aangenaam wandelen was. De wandelallee startte hier op de Sixlaan – die vroeger de 2de Zanderijlaan heette – en liep ongeveer 500 meter zuidwaarts om te eindigen bij de Molenstraat. Toen was de wandelallee aan weerszijden beplant met bomenrijen met daartussen een breed gazon met bloemperken.

Dat was toen mogelijk omdat de Hoofdstraat de doorgaande weg was. Tegenwoordig is de Van den Endelaan een drukke provinciale weg, die je aan je rechterhand ziet wanneer je bij de rotonde oversteekt naar de Hoofdstraat. Aan de westkant zijn wandelingen mogelijk naar de Hillegomse Zanderij, waar historisch tuinbouw- en bollenland ligt.

 

 

Routepunt 13

Sonnevanck

 

Villa Sonnevanck is in 1902 gebouwd in opdracht van notaris Klaas Langeveld. Het was de eerste bebouwing aan de Sixlaan en de gemeenteraad gaf aan dat het slotenpatroon van de Zanderij bepalend moest zijn voor de lijn waarlangs de villa gebouwd werd. Daarom staat het pand gedraaid ten opzichte van de Sixlaan.

Sonnevanck kende vele ‘bewoners’ waaronder de PTT, tijdens de verbouwing van het postkantoor in 1932/1933. Vanaf 1956 was Sonnevanck een verpleeginrichting voor bejaarden en later dagopvang voor verstandelijk beperkte volwassenen. In de periode 1965 tot 1975 woonde de directeur met zijn gezin ook in Sonnevanck. De aanwezigheid van de jonge kinderen bracht levendigheid in het bestaan van de ouderen op de verpleegafdeling.

In 2006 kwam Sonnevanck te koop en stond bijna tien jaar leeg. Uiteindelijk is de villa in twee helften verkocht en geheel gerestaureerd en kunnen wij weer vele jaren genieten van dit mooie stukje Hillegomse geschiedenis.

 

 

Routepunt 14

Postkantoor

 

In 1884 kreeg Hillegom een volwaardig “Post-, Telegraaf- en Telefoonkantoor”. De Hillegomse bloembollenbedrijven zorgden voor veel werkzaamheden. Vooral tijdens het handelsseizoen was er een zeer omvangrijke expeditie en pakketpostverzending naar binnen- en buitenland. Ook de verzending van vele honderdduizenden bloembollencatalogi gaf veel werk. Het Hillegomse postkantoor had daardoor ook een relatief groot aantal houders van postboxen, telegramadressen en gebruikers van frankeermachines. Rond 1930 werkten er ongeveer 30 mensen bij het postkantoor.

In 1894 en in 1903 werd verbouwd en in 1933 werd nogmaals verbouwd én vergroot. Er kwam een nieuwe kap op het middengedeelte. Ook werd het rechterdeel vergroot, om dat in lijn te brengen met de rest van de voorgevel. Zo ziet het gebouw er nu nog steeds uit.

In 2009 ging het postkantoor dicht en werd het gebouw te koop aangeboden. Het gebouw is verbouwd tot zestien appartementen en in de onderste verdieping zit nu een restaurant De vroegere kluis uit het oude postkantoor is verbouwd tot koelcel voor het restaurant.

 

 

Routepunt 15

Flora

 

Tuinder Pieter Staats had elf kinderen, die niet allemaal aan het werk konden in zijn kwekerij. Daarom kocht hij een stuk grond aan de Hoofdstraat en liet er in 1882 een café-logement bouwen, dat hij Flora noemde. Zijn zoon Jaap Staats zette hij het bedrijf voort. De volgende eigenaar, Van Dril, liet in 1903 de theekoepel en de veranda afbreken en een grote zaal bouwen, geschikt voor 500 mensen. Dat werd de plek voor de bloembollenbeurs, totdat Hillegom in 1950 een eigen Beursgebouw kreeg.

Rond 1900 kwam in Nederland het verenigingsleven in bloei. Ook in Hillegom waren veel verenigingen actief: toneelverenigingen, een middenstandsvereniging, kiesverenigingen, muziek- en zangverenigingen, enzovoort. Veel van deze verenigingen hebben vaak, sommige zelfs tientallen jaren lang, vergaderingen of uitvoeringen gehouden in de zaal van Flora. Maar ook nieuwe verenigingen en organisatoren van tentoonstellingen weten hun weg naar Flora te vinden.

Sinds 2013 zijn Nick en Renate de Mon de eigenaren van Hotel Flora, tegenwoordig Villa Flora. Zij zijn de derde generatie buren van Hotel Flora want de vishandel van de familie De Mon was decennialang gevestigd op Hoofdstraat 57.

Bijna 140 jaar na de opening is Villa Flora een modern driesterrenhotel.

 

 

Routepunt 16

Houttuin

 

Het dorpsplein van Hillegom heet de Houttuin. Een houttuin is een omheinde plaats waar het hout voor het stoken van kachels en ovens werd opgeslagen. In de achttiende eeuw stond er een driehoek met lindebomen op het plein. Die lindes komen al voor op de prent die Jacob Cats in 1796 maakte, toen hij ‘s zomers in Hillegom logeerde.

De Hillegomse Houttuin bevindt zich in een beschermd dorpsgezicht en hier is het mogelijk om vanaf één punt maar liefst acht monumenten te zien.

Een ervan is de Grote Pomp. Deze arduinstenen pomp werd in 1740 in opdracht van Jan Six II op de Houttuin geplaatst. Daarom wordt de Houttuin ook wel aangeduid als “het pompplein”. De pomp staat boven een grote put en deed dienst als watervoorziening totdat in 1925 de waterleiding zijn intrede deed in Hillegom. De smeedijzeren hendels zijn inmiddels beperkt vastgezet. De pomp is gesierd met gebeeldhouwde wapenschilden van de families Six en Van den Bempden (de schoonfamilie van Jan Six) en is getooid met een pijnappel. In 1982 is de pomp gerestaureerd en in 2018 is het binnenwerk van de pomp hersteld. Sindsdien geeft de pomp weer drinkwater bij een kleine beweging van de hendels. Maar pas op: wie te gulzig is loopt de kans op natte benen, want dan worden ook de zogenaamde bedriegertjes rondom de pomp in werking gezet!

 

 

Routepunt 17

’t Hof van Hillegom

 

’t Hof van Hillegom was in de 14de eeuw een buitenverblijf van de Graven van Holland. In 1804 is de buitenplaats naar Engelse stijl verbouwd. Van de familie Six heeft alleen Jan Six IV hier enige tijd gewoond. Aan het eind van de 19de eeuw woonde de familie Van Waveren in ’t Hof. Zij schonken de buitenplaats in 1903 aan de gemeente Hillegom. Het huis werd raadhuis en de tuin publiek wandelgebied.

In 1909 werd bij ’t Hof een belangrijk evenement georganiseerd, namelijk de “Groote Bloemententoonstelling 1909”, waarmee Hillegom zich een echt Bollendorp toonde. Anders dan eerdere tentoonstellingen werd deze namelijk niet in een zaal gehouden, maar buiten, op de gronden van het Hof. De tentoonstelling werd bezocht door ongeveer 8.000 betalende bezoekers.

De tentoonstelling werd samengesteld door de afdeling Hillegom van de Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur, die in 1860 werd opgericht. Hillegom was in 1879 de eerste gemeente waar een eigen afdeling tot stand kwam en was tientallen jaren een van de belangrijkste afdelingen van de AVB. De oprichter van de “Afdeeling Hillegom” was de Hillegomse bloembollenkweker G.H. van Waveren.

In de Hoftuin staat het verzetsmonument ‘De dames Van Vliet’ ter nagedachtenis aan het verzetswerk van de zusjes Els en Pleuntje van Vliet. Het monument werd gerealiseerd met steun van Stichting Vrienden van Oud Hillegom.

 

 

 

Nieuws
Nieuws archief
Wie zijn wij?
ANBI
Bestuur
Werkgroepen
Verhuizing naar Veelzorg
Beschermheer
Aanwinsten
Documentatiecentrum
Aanmeldingsformulier Evenementen
Aanmeldingsformulier nieuwe donateur
Hillegomse monumenten
Bedreigd erfgoed
Heemtuin / Schülte-Küperjanshof
Lijst Historisch Erfgoed
Open Monumentendagen 2019
Toekomstig erfgoed
Oorkonde Vrienden van Oud Hillegom
Aanzienlijk Hillegom
Hangkouserieën
Hangkouserieën / reacties van lezers
Sporen van vroeger
Boom in beeld
Fotoalbums
Boeken in drukvorm
Online publicaties
Herinneringen aan Hillegom
Frans Out-galerij
Frans Out-galerij: de winnaars
VoetstAPPen - Hillegom: Bollendorp
VoetstAPPen - Kunstroute
Verslagen van evenementen
Evenementenoverzicht
Links
Aanmeldingsformulier nieuwe donateur
F.A.Q.

Ogenblik a.u.b. ...